Investeringskoorts bij de West-Vlaamse maatwerkbedrijven

De maatwerkbedrijven in West-Vlaanderen hebben de jongste economische crisis goed weerstaan en verkeren momenteel in topconditie. Hun tewerkstelling zit in de lift en de omzet en de investeringen noteren op recordhoogte.Dat blijkt uit een analyse van het  economisch tijdschrift West-Vlaanderen Werkt dat wordt uitgeven door de provincie West-Vlaanderen. Deze doorlichting liep in samenwerking met POM West-Vlaanderen en de West-Vlaamse sectororganisatie 4Werk vzw.

‘Maatwerkbedrijf’ is de nieuwe naam voor de vroegere ‘beschutte’ en ‘sociale werkplaatsen’. De 10 grootste werkgevers binnen deze sector in de Noordzeeprovincie realiseerden in boekjaar 2016 samen circa 125 miljoen euro aan commerciële inkomsten. Dit was een aangroei van 4% in vgl. met het jaar daarvoor. Maar vergelijken we met de omzet van 2008 (het laatste boekjaar voor de grote bankencrisis in ons land) dan meten we een stijging van circa 16%. Een andere belangrijke inkomstenbron voor de maatwerkbedrijven zijn de subsidies. Ook die klommen (voorlopig) fors mee op: van 75,6 miljoen in 2008 naar bijna 100 miljoen in 2016 (+31%).

Tewerkstellingsboom: 500 extra jobs

Even markant is het tewerkstellingspalmares van de 10 grootste sociale maatwerkbedrijven. Berekend in voltijds equivalenten (VTE) viel de tewerkstelling terug van 5.084 jobs in 2008 naar 5.016 in 2010 (midden in de crisis), gevolgd door een forse heropbloei in de jongste 3 jaren. Dit cumuleerde in 5.425 VTE medewerkers in 2016, een aanwinst van 341 medewerkers (+7%) in vergelijking met 2008. Meten we deze populatie in aantal ‘koppen’, dan komen we eind 2016 uit op 6.435 effectieve medewerkers, een sprong van ruim 500 jobs ten opzichte van 2008. Het grote verschil tussen het aantal VTE’s en de effectieve tewerkstelling laat zich verklaren door het feit dat  de helft van de medewerkers bij de maatwerkbedrijven deeltijds aan de slag is.

Uit het rood…

De puike prestaties van de maatwerkbedrijven blijken ook uit de resultatencijfers. In 2008 en ook in 2010 noteerden vijf van de 10 bedrijven uit nog negatieve (rode) eindresultaten. In 2008 bedroeg hun samengevoegde nettoresultaat zelfs 2,6 miljoen euro aan verliezen. In 2016 was dit omgebogen naar (gezamenlijk) 4,3 miljoen euro nettowinst en kleurt nog maar één speler in de West-Vlaamse sector (tijdelijk) rood.

Investeringspiek

De meest spectaculaire vaststelling in het onderzoek van West-Vlaanderen Werkt is dat de 10 grootste West-Vlaamse maatwerkbedrijven in de periode 2014-2016 (= drie boekjaren) samen een torenhoge investeringsinspanning deden van afgerond 42 miljoen euro. Nooit eerder in de lange geschiedenis van de West-Vlaamse beschutte werkplaatsen was het investeringsritme in de sector zo hoog. Die bestedingen gaan vooral naar de uitbreiding van gebouwen en naar nieuwe steeds performantere productie-uitrusting. De sociale maatwerkbedrijven investeren uiteraard ook wezenlijk in het werkcomfort, de opleiding, begeleiding en omkadering van hun doelgroepmedewerkers.

Westlandia vzw uit Ieper spant de kroon met een investering van bijna 8 miljoen euro, in o.m. 7.000 m² extra bedrijfsoppervlakte, CNC-gestuurde machines voor de metaalafdeling en ERP-software.

Algemeen directeur Ignace De Ro onderlijnt dat Westlandia ieder jaar gemiddeld 15% van zijn netto-omzet injecteert in de organisatie.

Enclaves in de lift

De meeste maatwerkbedrijven verhogen hun interactie met de industriële klanten via de enclaveformule. Hierbij zetten ze een team van doelgroepmedewerkers met een begeleider in op de arbeidsvloer van de klant. Het aantal medewerkers van maatwerkbedrijven, actief in enclaves in West-Vlaanderen, klom de jongste zes jaar van 430 naar 720 personen. Een groei van bijna 50%. De grote maatwerkbedrijven versterken dus hun partnerrol in de maakindustrie, maar tegelijk zetten ze ook in op een grotere diversificatie (en dus risicospreiding) van hun activiteiten. Ze ontplooien alsmaar meer diensten als groenonderhoud, horeca en poetsdiensten.

Gedeputeerde Jean de Bethune, bevoegd voor economie én sociale economie: “Deze markante cijfers bewijzen zwart op wit dat deze sector, naast een strikt sociale meerwaarde, ook een onmiskenbare economische winst oplevert. We stellen vast dat de maatwerkbedrijven ook steeds meer een cruciale rol spelen in de verankering van hun klanten, de reguliere maakbedrijven in onze provincie. Uit eerder onderzoek van de POM West-Vlaanderen blijkt dat bijna één op twee (47,8%) van de West-Vlaamse industriële ondernemingen met 10 of meer werknemers, gelinkt is met een maatwerkbedrijf.”

Het West-Vlaamse provinciebestuur is onder meer via de POM West-Vlaanderen een belangrijke ondersteunende factor voor de West-Vlaamse maatwerkbedrijven. De Provincie is ook partner in de koepelorganisatie 4Werk vzw die de 28 maatwerkbedrijven in West-Vlaanderen bundelt in één platform.

Praktisch –‘West-Vlaanderen Werkt – themanummer: ‘Het surplus van de maatwerkbedrijven’

gratis verkrijgbaar:
- in het Provinciaal Informatiecentrum Tolhuis (Jan Van Eyckplein 2 in Brugge)
- via www.west-vlaanderen.be/webshop, via provincie@west-vlaanderen.be en via 0800 20 021
- op www.westvlaanderenwerkt.be